Thánh ngôn

SAI LẦM ĐẦU TIÊN

Đề tựa được đặt theo nội dung của bài viết - Trích trong Hành trình về phương đông. Nguyên tác Blair. Spalding. Bản dịch Nguyên Phong.

25/03/2017

Đức Mahayasa nhìn mọi người trong phái đoàn rồi tiếp tục:

- Đã có một giáo sư đại học hỏi Ramakrishna về bức tường vô minh mà khoa học không sao vượt qua được. Họ biết các vật vi tế như nguyên tử, điện tử nhưng đó cũng chỉ qua sự ức đoán mà thôi, không phải biết một cách trực tiếp. Họ cũng biết các vật vĩ đại như dãy thiên hà nhưng cũng chỉ ngưng ở đây thôi. Ngài đã trả lời rằng, ngoại cảnh chỉ đưa con người tới chỗ vô minh mà thôi.

Theo ngài, nếu nhân loại cố tìm tòi những gì khác hơn là bản chất con người thì những kiến thức ấy không phải sự hiểu biết thật sự. Lời nói này có vẻ làm giảm giá trị của khoa học, nhưng nếu suy nghĩ kỹ ta thấy ngài rất có lý. Sự hiểu biết về khoa học hiện nay còn nhiều điểm đáng nghi. Các khoa học gia vẫn còn bất đồng ý kiến về một chuyện gì thì quần chúng đã lên tiếng ủng hộ. Do đó, những người bất đồng ý kiến cũng phải im, dù có thể họ rất có lý và số đông đã sai. Trong phạm vi khoa học cũng như triết học và tôn giáo, ý kiến thường sai biệt ít nhiều, tùy vào tâm trí nhà bác học. Sự tìm hiểu chân lý bắt buộc một học giả phải có nhiều đức tính cao quí. Vì tâm trí học giả có một ảnh hưởng to lớn trong sự tìm hiểu và sự hiểu biết chỉ có thể xem như một chánh kiến khi người tìm kiếm có đủ tư cách. Vì thế khoa học đã vấp nhiều lỗi lầm khó sửa. Sự thất bại của khoa học phát sinh từ một lầm lỗi nguyên thủy là các bác học tưởng mình đã biết, không cần sự tự biết mình. Trong cả hai trường hợp, họ bắt đầu cuộc đi tìm với những thành kiến sai lầm về bản chất của họ. Do đó, những điều họ tìm ra dù có giá trị, vẫn bắt đầu từ những sai lầm căn bản, hậu quả là khoa học ngày nay đã đưa nhân loại đến những hố thẳm thay vì chân trời sáng lạng.

Một hôm có tín đồ đến hỏi Ramakrishna về các thần tượng mà họ không thích. Họ muốn ngài chấp nhận ý kiến của họ là không nên thờ Thượng đế dưới hình thức thần tượng.

Một người hỏi ngài:

- Thượng đế có sắc tướng không?

Ngài đáp:

- Ai nói rằng Thượng đế có sắc tướng?

- Nếu thượng đế không có sắc tướng thì tại sao lại thờ ngài trong các hình tượng để làm gì?

- Chúng ta hãy để Thượng đế sang một bên và xin anh cho tôi biết anh có sắc tướng không?

- Dĩ nhiên là có. Hãy nhìn thân thể này.

- Nhưng anh có phải là cái sắc thân đen sám, râu tóc xồm xoàm đó không?

- Dĩ nhiên tôi là xác thân này chứ còn gì nữa.

- Trong lúc ngủ say không mơ mộng, anh có phải là nó không?

- Có chứ, vì khi thức dậy tôi đâu có thay đổi gì.

- Và rồi khi anh chết?

- Thì tôi cũng còn là nó.

- Vậy thì tại sao khi người ta hỏi thiêu nó, nó không nói nó không chịu đi và muốn ở lại nhà?

Khi người này ý thức rằng mình đã sai thì đáp rằng:

- Tôi không phải là thể xác này mà là sự sống trong nó.

- Anh hãy suy gẫm kỹ về điều này. Hồi nãy anh nói rằng anh là thể xác này. Bây giờ anh lại nói rằng không phải. Cho mình là xác thân này là một lỗi lầm nguyên thủy. Bao giờ sự sai lầm này được đánh tan thì mọi việc sẽ sáng tỏ.

Tóm lại, theo Ramakrishna thì nguyên nhân của sợ hãi, dục vọng, ham muốn là do một sai lầm đầu tiên - tự cho mình là xác thân này. Vì sợ hãi hay ham muốn đều bắt đầu từ thể xác này. Dĩ nhiên, nhiều người cũng đồng ý như thế, và tin rằng con người không phải là thể xác mà là một sự sống trường cữu. Sách vở cũng nói như thế rất nhiều. Nhưng trong đời sống thực tế, họ có làm gì được khác đâu. Lúc đầu, họ nghĩ rằng nhờ kiến thức tu tập, hiểu biết các chân lý cao siêu, họ sẽ khác người thường. Nhưng tại sao họ vẫn hành động y như họ là thể xác này vậy? Nếu xác thân họ nhỏ bé, họ cho rằng mình bé nhỏ. Nếu xác thân họ to lớn đẹp đẽ, họ cho rằng mình lớn đẹp. Nếu xác thân họ ốm đau, họ cho rằng mình bệnh hoạn. Nếu tư tưởng họ phong phu, họ cho rằng mình thông minh... Tóm lại, sự sợ hãi và dục vọng vẫn y như xưa. Có thể lại còn gia tăng hơn. Vì họ hãnh diện về sự hiểu biết của mình hơn xưa. Nói cách khác, sở dĩ họ làm như thế, vì chưa chứng nghiệm được con người thật của mình. Sự sai lầm nguyên thủy vẫn còn tác động mạnh mẽ nơi họ. Kiến thức của họ chưa tạo được một sự chuyển biến thật sự…

Ramakrishna đã dạy rằng, kiến thức về tâm linh thu thập qua sách vở thường tai hại hơn là người thất học dốt nát. Những người kiến văn quảng bác, lịch thiệp, bằng cấp, danh vọng thường ích kỷ lại thường ngạo mạn. Họ cho rằng mình biết nhiều, hiểu nhiều và không chịu tìm hiểu, thực hành đào sâu vào thêm nữa. Đó là sự hiểu biết hời hợt qua sách vở, không phải là một chứng nghiệm nội tâm. Sách vở chỉ là lá bài hướng dẫn chứ không phải là minh triết thật sự. Sự thu thập kiến thức kiểu này tạo nên tình trạng hỗn độn trong triết lý và thần học. Các triết gia và các nhà thần học đã thảo luận không ngừng về những vấn đề khó khăn, như nguyên nhân đầu tiên, sự thật cuối cùng, bản chất thời gian, định mệnh con người, tự do, giải thoát v.v... Và chẳng đạt đến một kết quả nào. Các bậc hiền triết đứng bên ngoài cuộc thảo luận đó, vì họ có lối giải quyết riêng, trái với các giải pháp trí thức. Thay vì thảo luận, họ cố khám phá lấy sự thật. Và khi tìm ra sự thật, các vấn đề trên đương nhiên được giải quyết.

Nói đến đây đức Mahayasa lặng yên chìm đắm trong một không khí êm đềm nào đó.

 

Thông báo

Video